Hoek Logo
WATERPOST, Jaargang 3, nummer 4, september 2011

Evolutie in bacteriologisch onderzoek zwemwater

Verontreinigd zwemwater is een potentieel gevaar voor de gezondheid. Daarom worden sinds jaar en dag alle aangewezen zwem- en recreatieplassen gecontroleerd op de aanwezigheid van ziekteverwekkers zoals de bacterie Eschericha coli. Maar daarbij is snelheid geboden. Een zoektocht naar nieuwe onderzoekmethoden.

We starten in 1970

Bacteriologisch onderzoek berust in principe op het kweken van bacteriën op of in selectieve voedingsbodems. Ook spelen de omstandigheden waaronder wordt gekweekt - zoals temperatuur en beschikbaarheid van zuurstof - een rol. Voor de E-coli bacteriën wordt gebruik gemaakt van de MPN-methode (MPN staat voor Most Probable Number, een statistische telling), waarvoor tenminste 15 cultuurbuisjes met voedingsbodem nodig zijn. Door dit arbeidsintensieve en langdurende proces, waarbij bovendien maar enkele milliliters kunnen worden onderzocht, laten resultaten vaak 3 of meer dagen op zich wachten. Omdat het onderzoek zo lang duurt, kun je met een beetje pech na het zwemmen een flinke buikloop krijgen.

Sneller en gevoeliger

Rond 1975 doet de membraanfiltratie zijn intrede. Hierbij wordt 1-100 milliliter water door een steriel filter gezogen. Daarbij blijven de bacteriën op het filter achter. Het filter wordt op een selectieve voedingsbodem en op de voor de bacteriën ideale temperatuur ‘op kweek’ gezet. Na circa 24 uur kan het aantal bacteriën worden geteld.membraanfilter Soms is een bevestigende test nodig die nog eens 24 uur duurt, maar al met al is er toch een dag winst te behalen. Bovendien is de methode minder arbeidsintensief en, niet te vergeten, veel goedkoper. De methode van membraanfiltratie wordt nog altijd zeer veel gebruikt.

Terug van weggeweest

De MPN-methode is nooit helemaal uit het beeld verdwenen maar wel doorontwikkeld tot de microtiterplaatmethode. Ook een MPN-bepaling maar dan op microschaal. Weliswaar sneller in de bewerking en sneller tot resultaat leidend dan de klassieke variant met de cultuurbuisjes, maar ook deze methode duurt 2 maal 24 uur tot het resultaat bekend is. Dus in belang van het volksgezondheidsonderzoek nog steeds te lang. Alle reden om te blijven zoeken naar snellere methoden.

 

Nieuwe opties

De speurtocht naar nieuwe mogelijkheden heeft geleid tot methoden die zijn gebaseerd op metingen van bacteriespecifiek DNA, RNA of eiwit. Deze alternatieve methoden zijn snel vergeleken met de conventionele methoden die hierboven zijn beschreven. Veelbelovend, maar bij verder onderzoek blijken deze alternatieven voor het microbiologisch onderzoek van zwemwater (nog) niet optimaal. Ze zijn meestal niet selectief genoeg. Zo wordt in het ene geval ook dood bacteriemateriaal gedetecteerd en is in een ander geval nog te veel sprake van vals positieve of vals negatieve resultaten. Ook kunnen onopgeloste bestanddelen, die voorkomen in het oppervlaktewater, remmend werken.

Nog meer mogelijkheden

Een andere nieuw ontwikkelde techniek is gebaseerd op meting van impedantie, verandering van een elektrisch veld. Hierbij wordt het watermonster gefiltreerd, overgebracht in een selectieve vloeibare voedingsbodem en vervolgens opgewarmd tot de voor de bacterie ideale temperatuur. In de vloeibare voedingsbodem (voor elk monster 1) zitten 2 elektroden die het impedantie signaal voortdurend meten. Veranderingen van de impedantie zijn gerelateerd aan de groei van de bacteriën. Omdat tijdens de groei gemeten wordt, is de analysetijd afhankelijk van de concentratie van bacteriestam bij het begin. En hoe groter het aantal van de specifieke bacteriën bij de start van de meting, hoe sneller het eindresultaat bereikt wordt. Dit geeft vooral bij hoge beginconcentraties - en dus kans op overschrijding van de norm voor veilig zwemwater - veel tijdwinst. Daardoor kan het publiek eerder geïnformeerd worden. Toch is deze methode (nog) niet geschikt om er toe over te gaan. De voorbewerking is tijdrovend, het aantal monsters dat in bewerking kan worden genomen is te laag en in verhouding tot het aantal zwemwatermonsters is de aanschafsprijs te hoog.

Conclusie

Er zijn alternatieve methoden beschikbaar, maar voor het onderzoek van zwemwater dienen nog wel verbeteringen toegepast te worden. Uiteraard blijft Waterproef innovaties op dit gebied nauwlettend volgen. Voorlopig zijn we nog aangewezen op de microtiterplaat en de membraanfiltratie.

Waterproef educatief

In museumgemaal Wilhelmina was deze zomer een kleine tentoonstelling over de chemie en biologie in sloot en plas ingericht met als thema: Watermonsters, gegarandeerd Waterproef! Bij de expositie hoorde ook een educatief programma.

Programma

Medewerkers van Waterproef hebben in juli en september voor de bovenbouwleerlingen van zeven basisscholen bij het museumgemaal een educatief programma verzorgd. In het eerste uur werd eerst uitleg gegeven over het werk van Waterproef en daarna mochten de leerlingen (onder toezicht) zelf een paar chemische proefjes uitvoeren. Educatie

Het tweede uur stond in het teken van het leven in sloot en plas. Waterplantjes en waterdiertjes werden (uiteraard weer onder toezicht) uit een naburige sloot gevist, waarna de leerlingen met behulp van zoekkaarten moesten uitzoeken wat er zo allemaal leeft in een poldersloot. De leerlingen kregen ook te horen dat Waterproef veel biologisch onderzoek doet omdat de plantjes en de diertjes die in een sloot leven veel vertellen over de kwaliteit van het water.

Waterproef verzorgt jaarlijks een beperkt aantal waterlessen voor de bovenbouw van het basisonderwijs en voor het voortgezet onderwijs, met chemie en biologie als hoofdthema’s.
Neem voor meer informatie contact op met onze klantenservice via klantenservice@waterproef.nl.

 

In de volgende nieuwsbrief...

  • Zwemseizoen 2011
  • Nieuwe relatiebeheerder
  • Kunst in de natuur

Kunst in de natuur

Een ander perspectief geeft soms een verrassend resultaat. Zo ook bij dit stukje Westfries grasland, waar het gemaaide gras op rijen ligt. Het is eigenlijk alleen als zodanig herkenbaar door de tractor. Een opname vanuit een luchtballon, bij het licht van een warme avondzon.

grasland

Iets bijzonders gezien?

Ziet u langs of in het water bijzondere planten of dieren? Laat het ons weten! Stuur een of meer goede foto's, een beschrijving van de vondst en de vindplaats naar waterpost@waterproef.nl. Onze biologen zijn er blij mee. En wanneer het echt om iets speciaals gaat, laten zij het u per omgaande weten.

Reageren op deze nieuwsbrief?

Wil je reageren op deze nieuwsbrief? Mail dan naar waterpost@waterproef.nl.

Blauwalgen Ringonderzoek

Deze zomer vindt een blauwalgen ringonderzoek plaats. De eerste sessie is in juli uitgevoerd. Deze maand volgt de tweede en tevens laatste sessie. Het onderzoek wordt gecoördineerd door Ron van der Oost, toxicoloog bij Waternet, maar in deze werkend voor stichting Waterproef. De te onderzoeken monsters komen allemaal uit het werkgebied van Waterproef, dat ook de monstername en de distributie naar de deelnemers van het ringonderzoek verzorgt.

Geen gewoon ringonderzoek

Het onderzoek beperkt zich niet tot een vergelijking van de fluorescentie analyses en microscopische analyses van de verschillende Nederlandse laboratoria. De cyano werkgroep heeft aanbevolen om daarnaast in de voor dit ringonderzoek aangeboden monsters een uitgebreide toxine analyse uit te voeren en mogelijke nieuwe methoden te toetsen, om de relevantie van de uitkomsten voor gezondheidsrisico’s van zwemmers te analyseren. Deze aanbeveling is overgenomen.

blauwalgen

Wie doet wat

Waterproef verzorgt de monstername en de distributie van de monsters naar de deelnemende laboratoria, Wageningen Universiteit en Research centrum (WUR) en Kiwa Water Research (KWR). De laboratoria van de waterbeheerders, waaronder Waterproef, voeren alle beschikbare analyses voor de monitoring van blauwalgen uit (celdichtheid, biovolume, cyano-chlorofyl, NEN-chlorofyl en microcystine). Daarnaast wordt extra onderzoek verricht door:
  • WUR (en KWR): breed spectrum cyanotoxines.
  • Waterproef: bioassays levertoxiciteit, neurotoxiciteit en cytotoxiciteit.
  • KWR: analyse toxische geslachten met PCR methode.

Wat levert het op

Aan de hand van de resultaten van het onderzoek wordt in overleg met de werkgroep cyanobacteriën bepaald wat op dit moment de beste monitoring strategie voor blauwalgen is. Deze strategie wordt vastgelegd in een voorstel voor een nieuw blauwalgen protocol voor 2012. Er komt ook een H2O publicatie over het onderzoek. Eind 2011 zal het onderzoek, inclusief rapportage, protocol en publicatie, zijn afgerond.

Waterproef lid van TI-Coast en deelnemer SPRing

Sinds enkele weken is stichting Waterproef, en dan met name de afdeling KIM (Kennis-Innovatie-Markt), lid van TI-Coast. De naam is de afkorting van Top Institute Coprehensive Analytical Science and Technology. Het is een kennis organisatie die zich sterk maakt voor samenwerking aangaande hoogstaande innovatie op het gebied van analytische wetenschappen en de daaraan gerelateerde technologie. Universiteiten, vooraanstaande bedrijven en overheden werken daartoe in verschillende samenstellingen samen aan diverse projecten. Waterproef neemt deel aan het net van stapel lopende project SPRing.

Een unieke kans voor innovatie

Toen Willie van den Berg, hoofd van de afdeling KIM, van TI-Coast hoorde, wist hij het meteen: Hier ligt voor Waterproef een unieke kans om op hoog niveau te participeren in relevante innovatieve projecten. Het management was het unaniem met hem eens en sinds enkele weken is het lidmaatschap een feit. Vrijwel tegelijkertijd kwam het zeer interessante project SPRing voorbij, waar Waterproef ook een bijdrage aan zou kunnen leveren. Ook toen was er geen aarzeling om daarop in te schrijven en inmiddels maakt het hoofd KIM deel uit van de projectgroep en is de startbijeenkomst geweest. Als de subsidieaanvraag bij het NWO wordt gehonoreerd, kan het project echt beginnen.springproject

Het project SPRing

SPRing staat voluit voor: Enhanced bioresolution and miniaturization of Surface Plasmon Resonance optical sensing. Vrij vertaald gaat het om het gevoeliger en kleiner maken van apparatuur voor de optische meting van de resonantie van oppervlakte plasmonen. Een nieuwe techniek voor het meten van diverse (groepen van) stoffen, bijvoorbeeld mycotoxines, geneesmiddelen en hormoonverstorende stoffen. Het project moet uiteindelijk leiden tot een handzaam apparaat voor betrouwbare veldmetingen van een aantal (groepen van) stoffen tot de gewenste (lage) concentraties, en dat ondermeer gebruikt kan worden bij het onderzoek van water en milieu.

De rol van Waterproef

Het wetenschappelijk onderzoek en het ontwikkelen van de apparatuur wordt verzorgd door enkele universiteiten, vooraanstaande instituten en gespecialiseerde bedrijven.
Waterproef krijgt vooral in de testfasen een rol. Bijvoorbeeld bij het testen op praktische bruikbaarheid en bij de vergelijking van veldmetingen met de reguliere analyseresultaten.
En als alles volgens plan verloopt, zal Waterproef als een van de eerste laboratoria deze nieuwe meetmethode in het veld kunnen gebruiken.

Meer informatie over TI-Coast vindt u op www.ti-coast.com.

 

 

In gesprek met Simone Teeken, inkoper

In september 2010 ging één van de medewerkers van Waterproef in de leer bij inkoper Piet Nordmann. Nu, een jaar later, heeft zij het stokje overgenomen. De redactie van Waterpost ging op de koffie bij Simone Teeken, inkoper.simone

Hoe ben je bij Waterproef terecht gekomen?
Na de Mavo, de Middelbare laboratoriumopleiding en 2 jaar op het laboratorium van Maple Leaf kreeg ik een baan op het lab van het toenmalige Uitwaterende Sluizen. Dat was in 1992. Ik begon als laborante, eerst op het ‘metalen’-lab, daarna de autoanalizer, anorganisch en organisch. De laatste jaren was ik op het lab vooral bezig met het uitwerken van analysegegevens. Je kunt dus zeggen dat ik op het lab alle stappen heb genomen. Vorig jaar kreeg ik de kans om inkoop te gaan doen. En dat kwam precies op tijd, want ik was toe aan een nieuwe uitdaging.

Van leren naar zelf doen, hoe ging dat?
Na een half jaar te zijn ingewerkt, heb ik de zaken van mijn voorganger overgenomen en eerst op dezelfde voet voortgezet. Dat kon ook, want de zaken waren goed voor elkaar. Maar na verloop van tijd ontkom je toch niet aan aanpassingen. Nu ben ik bezig om van alle zaken die moeten worden ingekocht groepjes/clusters te maken. Daarmee wil ik bij de inkoop hogere kortingen bedingen. Maar let wel, bij ons geldt niet dat de goedkoopste altijd de order krijgt, want daarbij spelen meer factoren een rol! Voor ons zijn de betrouwbaarheid van levertijden, de kwaliteit van goederen en diensten, en kennis van zaken minstens even belangrijk. Wij zijn immers een geaccrediteerd laboratorium, dat ook afspraken moet nakomen.

Zijn er verder nog plannen met inkoop?
Gezamenlijk inkopen! We hebben al met de inkopers van HHNK en Waternet gesproken over de gezamenlijke inkoop van goederen. Dat zou bijvoorbeeld heel goed kunnen met kantoorspullen en computers. Daarnaast ben ik ook in gesprek met enkele collega’s van ILOW-laboratoria. Het is nu vooral de kunst om clusters samen te stellen die we gezamenlijk kunnen inkopen. Een volgende stap kan dan zijn of we door verdergaande standaardisatie van bijvoorbeeld monsterflessen en ander glaswerk hogere kortingen kunnen bedingen.

Wat is na een jaar jouw stempel op inkoop?
Ik denk vooral het direct handelen. Als er iemand komt met een vraag of een opdracht, dan probeer ik die altijd meteen te verwerken. Mijn bureau moet ’s avonds altijd leeg zijn.
Ik werk weliswaar maar 3 dagen, maar ik kan thuis inloggen en ik ben telefonisch vrijwel altijd bereikbaar. Nadeel is, dat met dit ‘nieuwe werken’ privé en zakelijk wel eens in elkaar overlopen. Maar zoals het nu gaat, hebben zowel Waterproef als ikzelf daar baat bij.

Hoewel ik wel verantwoordelijk ben voor de inkoop, hoef ik gelukkig niet alles alleen te doen. 2 dagen per week krijg ik assistentie van collega Geertje Kras. Zij neemt ook op de woensdagen de honneurs waar. En op vrijdagen,….dan zijn we allebei vrij en wordt er door ons niets besteld.

 

 

Colofon

Waterproef redactieraad

Waterproef redactieraad

E-mail ons uw tips of suggesties voor plaatsing in een volgende nieuwsbrief, of neem contact op via telefoonnummer 0299-391700.

  • Ron van Leuken
  • Pearl Wijsman
  • Hans de Bie
  • Nel de Boer
  • Edwin Steur

Stijging tarieven Waterproef in 2012 niet te vermijden

De tarieven, die Waterproef hanteert voor haar werkzaamheden, zijn sinds 2005 vrijwel ongewijzigd gebleven. Daardoor zit Waterproef met haar tarieven aan de onderkant van de markt. Dat levert klanten grote besparingen op. Voor het komende jaar is een kleine verhoging van de tarieven echter niet te voorkomen.

Stichting Waterproef kan de toename van personele kosten en daarbij prijsstijgingen van apparatuur, chemicaliën, glaswerk en de vele andere benodigdheden niet langer opvangen door nog slimmer en efficiënter te werken. Een aanpassing van onze tarieven is daardoor niet langer te vermijden. Maar we verwachten, zonder daarbij afbreuk te doen aan onze kwaliteit, de aanpassing van onze tarieven te kunnen beperken tot 3%. Dat komt overeen met een inflatiecorrectie. Het bestuur van Waterproef zal de nieuwe tarieven, die op 1 januari 2012 ingaan, binnenkort vaststellen.

Voor vragen over onze nieuwe tarieven kunt u terecht bij onze relatiemanager Willie van den Berg (w.vandenberg@waterproef.nl of tel. 0299 391760).

 

Onderzoek leidt tot publicatie in wetenschappelijk tijdschrift

In nieuwsbrief 4 (juni 2010) vertelde Nguyen, Mai Thao in het artikel “Mag ik mij even voorstellen” over haar onderzoek naar de bruikbaarheid van RIKILT yeast Estrogeen bioAssay voor het onderzoek naar vrouwelijke hormonen in het effluent van afvalwaterzuiveringsinstallaties. Inmiddels is het onderzoek afgerond met een positief resultaat. Binnenkort verschijnt een publicatie over het onderzoek, en de resultaten ervan, in het internationale wetenschappelijke tijdschrift ‘Toxicology in vitro’. Bent u geïnteresseerd in deze publicatie? Neem dan even contact op met klantenservice@waterproef.nl en hij wordt te zijner tijd toegestuurd.

 

Een nieuw gezicht bij relatiebeheer

annekeOp 1 september is Anneke Zonjee ons team van relatiebeheerders komen versterken. De komende maanden wordt zij geleidelijk bij onze klanten geïntroduceerd.

Werkervaring

Anneke heeft 8 jaar werkervaring opgedaan bij Randstad. Daar heeft ze zich opgewerkt tot accountmanager. Naast het werk is met succes ook een avondstudie Sales- en Accountmanager afgerond. De laatste 2 jaar heeft Anneke als salesmanager bij de divisie Key Accounts (grote klanten) meegewerkt aan de opbouw van de tak Hospitality.

In het novembernummer van Waterpost verschijnt een uitgebreid interview met Anneke Zonjee.

 

 

 

wedstrijd

 

 

Medewerkers van Waterproef in beeld

geertje
Maak kennis met... Geertje Kras
Naam Geertje Kras.
Gezin Een lieve man, een zoon en een dochter (beiden getrouwd) en drie kleinkinderen.
Woonplaats Volendam, ik ben daar geboren en getogen.
Hobby

Wandelen.

In dienst

In 1992 begonnen bij Uitwaterende Sluizen.

En nu dus bij Waterproef.

Functie Beheerder gebouw.
Afdeling Facilitaire zaken.
Werkzaamheden

Mijn hoofdtaak is het beheer van het gebouw waarin Waterproef is gehuisvest. Daarnaast zorg ik ervoor dat de spoelkeuken goed draait. En verder assisteer ik onze inkoper, Simone Teeken. Mijn dagen zijn dus aardig gevuld!

Opleiding LBO en vooral veel ervaring.
Leuk aan Waterproef Het zijn de mensen die er werken. Jong, oud, allemaal anders maar wel samen. Ik heb het erg naar mijn zin.
Wens voor Waterproef

Dat wij als Waterproef nog lang mogen doorgaan. En natuurlijk het liefst op deze plaats. Lekker dicht bij Volendam toch!