Hoek Logo
WATERPOST, Jaargang 2, nummer 3, juni 2010

Veilig zwemmen in oppervlaktewater?

De zomer komt eraan. Dat betekent dat er in en rondom het water weer volop gerecreëerd zal worden. Waterproef is ook geaccrediteerd voor zwemwateronderzoek en voert dat ook uit. Voor de monsternemers en laboratoriummedewerkers betekent het extra drukte en extra alertheid als het gaat om het controleren van de zwemwaterkwaliteit. Omdat in de natuur zwemmen en veilig recreëren juist in deze periode volop in de belangstelling staat, willen we in deze editie van de nieuwsbrief stilstaan bij het zwemwateronderzoek. Wat houdt dit onderzoek in en wat wordt met de resultaten gedaan? Deze vragen hebben we voorgelegd aan Jeanette de Groot, coördinator van het zwemwateronderzoek bij Waterbeheerder Waternet.

Zwemwater?“Niet elke locatie is geschikt als zwemwater. Er dient eerst een toetsing plaats te vinden aan de hand van het eisenpakket uit de Europese zwemwaterrichtlijn uit 2006. Deze richtlijn is opgesteld om de veiligheid en de gezondheid bij zwemmen in oppervlaktewater te bewaken. Dit eisenpakket omvat onderzoek naar de inrichting, de bereikbaarheid / infrastructuur en het beheer. Verder wordt er ook gekeken of de mensen goed het water in kunnen gaan, of er een afbakening is door middel van een ballenlijn en, last but not least, of zo’n locatie structureel kan voldoen aan de zwemwaternormen. Binnen het onderzoeksgebied van Waterproef worden zwemwaterlocaties aangewezen door de Provincies Noord-Holland en Utrecht. Maar soms ontstaan recreatielocaties ook spontaan. Als de Provincie daarvan op de hoogte is, geeft ze de opdracht aan de betreffende waterbeheerder om het onderzoek op deze locatie te coördineren en uit te laten voeren. Als blijkt dat het ongewenst is om op een locatie te zwemmen, dan moet er actief ontmoedigd worden. Dit gebeurt weer door de Provincie, meestal met waarschuwingsborden.

Een tweede aspect uit de Europese zwemwaterrichtlijn is de plicht om van iedere zwemlocatie een zwemwaterprofiel op te stellen. In deze zwemwaterprofielen moet worden vastgelegd waardoor de zwemwaterkwaliteit op een zwemwaterlocatie kan worden beïnvloed. Hier vloeit dan een klassenindeling per locatie uit voort. De inventarisatie maakt het ook nog eens gemakkelijker om bij problemen de oorzaak in beeld te brengen.

Waterproef speelt een belangrijke rol bij het in kaart brengen van de waterkwaliteit. Er worden monsters genomen voor nader onderzoek op het laboratorium. Ter plekke worden doorzicht,  zuurgraad, temperatuur en zuurstofgehalte gemeten. Verder worden de aantallen zwemmers en vogels geteld. En natuurlijk wordt ook het risiconiveau van eventuele drijflagen van blauwalgen vastgesteld. Op het laboratorium wordt het onderzoek gecompleteerd met bacteriologisch onderzoek. Ook vindt daar nog nader onderzoek van de (blauw)algenpopulatie plaats. De resultaten worden bij normoverschrijdingen zo snel mogelijk rechtstreeks gerapporteerd aan de Provincie en de Waterbeheerder. De Provincie neemt dan zonodig maatregelen

Over de huidige zwemwaterkwaliteit en dus de veiligheid om te zwemmen is op dit moment moeilijk iets te zeggen. De normoverschrijdingen binnen het gebied van Waternet zijn (behoudens een enkele uitzondering) veelal incidenten. Bij een herbemonstering is de overschrijding meestal weer over. Er is niet altijd een duidelijke bron vast te stellen. Je kunt dus zeggen dat er geen trend waar te nemen is. Het ene jaar doet het zich hier en het andere jaar daar voor.

Mijn advies voor deze zomer: Zwemmen in oppervlaktewater kan, maar gebruik wel je verstand en raadpleeg vooral regelmatig de websites van de Provincies voor de laatste gegevens!!”

Leverbetrouwbaarheid ad-hoc monsters wordt intensief aangepakt

Een betrouwbare relatie tussen Waterproef en haar klanten/opdrachtgevers is belangrijk. Dat betekent, dat er heldere afspraken over opdrachten moeten zijn en vooral ook dat die afspraken vervolgens nagekomen worden. Waterproef is zich ervan bewust dat hier ruimte is voor verbetering, met name op het gebied van levertijden van ad-hoc monsters (monsters die een speciale aanpak vragen).

Om een beter overzicht te krijgen van de doorlooptijden heeft Waterproef haar werkprocessen opnieuw in kaart gebracht. Zo is duidelijk geworden welke kritische stappen er zijn. Deze kennis wordt nu meegenomen om de werkprocessen structureel te verbeteren. Dat kost tijd en beheersing.Verbeteringen zijn weliswaar dringend gewenst, Rob Akeroydmaar wij moeten daarbij ook zorgvuldig te werk gaan, opdat wij de kwaliteit van ons werk geen geweld aandoen.

Soms is echter wŤl snelheid geboden. Dat vraagt dan om een aparte aanpak. Dat geldt bijvoorbeeld voor de ad-hoc werkzaamheden voor O&A van Waternet. Daarvoor is een speciaal team opgezet. Dit team bestaat uit Frank Kenter (Case Manager O&A), Gerrit van der Honing (plaatsvervangend Case Manager O&A), Willie van der Berg (Accountmanager enLab. Manager), Ben Rusch (Proces Manager) en Rob Akeroyd (Relatie Manager en Teamleider). Het team is 1 juni gestart en besteedt dagelijks aandacht aan de planning en de afhandeling van de monsterstroom.

Deze aanpak werpt zijn vruchten af, en is zeer leerzaam. Er komen namelijk ook andere kritische punten in de werkprocessen naar voren, op basis waarvan al verbeteracties gestart zijn. Duidelijk is dat Waterproef nu in een leercurve zit, die naar onze verwachting een structurele verbetering van de beheersing van de monsterstroom oplevert. Dat heeft niet alleen voor de afdeling O&A een positief effect, maar voor alle opdrachtgevers van Waterproef.

Nieuws van communicatie

De afgelopen maanden is keihard gewerkt aan een brochure, een flyer en…het eerste publieksjaarverslag van Waterproef. De brochure en de flyer zijn te downloaden via de volgende links:

Waterproef brochureBrochure
Flyer

U kunt ook gedrukte exemplaren aanvragen via klantenservice@waterproef.nl
Vergeet dan niet om uw naam en adres door te geven.
Daarnaast stellen wij het op prijs als u ook uw werkgever en uw functie vermeldt.

Het publieksjaarverslag ligt momenteel bij de vormgever. Zodra het gereed is, kunt u dat downloaden via onze website www.waterproef.nl. U kunt ook alvast een gedrukt exemplaar reserveren via onze klantenservice. Het wordt u dan zo spoedig mogelijk toegezonden.

Stagiaires, collega’s van de toekomst

Waterproef ziet voor zichzelf een belangrijke taak in het opleiden van jonge mensen. Niet alleen vanuit Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO), maar ook omdat zo een rol kan worden gespeeld in het afstemmen van de laboratoriumopleiding op de arbeidsmarkt. Belangrijk ook, omdat stagiaires in potentie de collegaís van de toekomst zijn! Waterproef is een erkend leerbedrijf voor Laboratoriumtechniek en een erkende opleidingsplaats voor ICT opleidingen. Er zijn mogelijkheden voor beroepsoriŽnterende stages. Redactielid Pearl Wijsman ging op zoek naar het verhaal van ťťn van de huidige stagiaires.

De achtergrond

Dit stagejaar (2009 -2010) heeft Waterproef ook een stagiaire van Heliomare Beverwijk. Om precies te zijn, van het onderdeel dat opleidingen verzorgt voor mensen met een arbeidsbeperking. Als redactielid is mijn interesse gewekt en ik vraag aan Edwin van Bavel, KAM-adviseur en tevens Stagecoördinator bij Waterproef, hoe dit past binnen de opleidingsdoelstelling van Waterproef.

Edwin: “Een van de doelstellingen van Waterproef is Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen. Daarbij past het om ook mensen met een beperking op weg te helpen. Toen Heliomare ons dit jaar benaderde met de vraag of we een stageplaats hadden voor een van hun studenten, hebben we dan ook zonder aarzeling samen gezocht naar een passende stageplaats binnen Waterproef.”

Het verhaal van Thirza, de stagiaire

“Ik ben Thirza en ik ben 18 jaar. Ik volg bij Heliomare de opleiding tot Arbeidsgekwalificeerd assistent en loop als onderdeel daarvan nu stage bij Waterproef. Ik ben administratief medewerker en voer voor de Afdeling Hydrobiologie de verzamelde data in het BioLIMS in. Mijn weg is een iets andere dan van de andere stagiaires bij Waterproef. Omdat ik bij mijn geboorte een hersenbeschadiging opliep, raakte ik grotendeels verlamd. De prognoses van de artsen waren niet zo gunstig. Maar dankzij mijnThirza (foto Wil Leurs) doorzettingsvermogen en de steun van mijn familie, heb ik keer op keer mijn grenzen kunnen verleggen. Tot mijn zesde heb ik gebarentaal gebruikt en toen ik drie was zette ik mijn eerste stapjes. Zie hoever ik nu ben.

Bij Waterproef ben ik om werkervaring op te doen. Ik ben blij dat ik deze kans gekregen heb. De mensen zijn open, enthousiast, vriendelijk en behulpzaam. Ik kreeg ook een kerstpakket. Ik vind het hier heel top. Hierna zal ik een vervolgopleiding doen, nivo 2. Dit alles is meer dan ik ooit verwacht had te kunnen doen. Ik weet dat ik vanwege mijn spasmen mijn grenzen in de gaten moet blijven houden. Maar ik weet ook dat ik het in me heb om mijn doelen te bereiken.”

Win-Win

Tijdens mijn gesprek met Thirza ben ik onder de indruk geraakt van haar positieve instelling en heb ik respect gekregen voor haar doorzettingsvermogen. Haar instelling werkt stimulerend en het is moeilijk om ook zelf niet enthousiast te raken als je haar ziet werken. Het is mij duidelijk. Waterproef heeft niet alleen Thirza maar ook zichzelf, inclusief de medewerkers, een dienst bewezen.

 

 

Werken bij Stichting Waterproef

Stichting Waterproef is een modern en dynamisch bedrijf, dat is gespecialiseerd in de bemonstering en het onderzoek van water, waterbodems en grond. Kernbegrippen voor Waterproef zijn Kwaliteit, EfficiŽnt en Innovatief. Een kei van een bedrijf dus en een uitdaging om er te mogen werken.
Waterproef kent verschillende werkdisciplines, waaronder: Anorganische Chemie, Organische Chemie, Bacteriologie, Hydrobiologie, Veldwerk (met name bemonsteringen), ICT, (FinanciŽle) Administratie en Huishoudelijke Ondersteuning. Binnen deze disciplines zijn verder diverse specialisaties en functieniveaus te onderscheiden.werken bij waterproef
Medewerkers van Waterproef zijn ambtenaar en vallen onder de CAO van de Waterschappen (SAW). Voor de pensioenregeling vallen zij onder het ABP.
Waterproef hecht veel waarde aan de ontwikkeling van zijn medewerkers. Verdere scholing en deelname aan congressen, symposia en werkgroepen wordt dan ook sterk gestimuleerd. Daarnaast neemt Waterproef ook zijn verantwoordelijkheid richting het onderwijs door stageplaatsen beschikbaar te stellen voor studenten MBO, HBO of WO in een van de genoemde werkdisciplines.
Wanneer er vacatures zijn, worden deze aangegeven op onze website. Wil je meer informatie over werken bij Waterproef of over stagemogelijkheden, neem dan contact op met Edwin van Bavel, tel: 0299-391720

Monitoring waterkwaliteit in beeld bij Bestuurders HHNK

Op 19 mei was er in het Noorderpolderhuis een bijeenkomst, waar het bestuur van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier uitleg kreeg over beheer en ecologie. Aan Waterproef was gevraagd om informatie te geven over de taken die Waterproef uitvoert voor HHNK, met name over de monitoring van de waterkwaliteit.natuur in uitvoering

Tijdens de bijeenkomst presenteerde Saskia Jansen van HHNK het boekje Natuur in Uitvoering. Het boekje is met name gemaakt voor medewerkers die veel met uitvoering en beheer te maken. Er wordt in uitgelegd, hoe moet worden omgegaan met Flora en Fauna wetgeving en met werkzaamheden die verstoring kunnen geven. Aan dit boekje meegewerkt door Sander Lagerveld en Wil Leurs van stichting Waterproef.

Waterproef was vertegenwoordigd door een aantal medewerkers van de afdelingen Monstername en Biologie. Een opstelling in het Noorderpolderhuis, waar de macrofauna samenstelling van twee watertypes te zien was, en een presentatie van Emile Nat brachten nut en noodzaak van de (KRW)monitoring van de waterkwaliteit duidelijk bij de bestuurders in beeld.

 

 

 

 

 

In de volgende nieuwsbrief...

  • De klant in beeld
  • Accreditatie biologie
  • HHNK-meedraaidag
  • OCB-PCB, wat is dat?

Kunst in de natuur

Als een vertraagde kunst-zwemster beweegt deze Euglena zich door het water. Het is een collage van microscoopopnamen, die vrij snel na elkaar zijn gemaakt. Kunst in de natuur(Fotocollage: Annie Kreike) Vergis u niet, Euglena is een piepklein plantje met een rood, lichtgevoelig plekje en een beweeglijk zweepdraadje. Dit exemplaar is ongeveer 0,025 mm lang. Mooi om te zien, maar helaas wel een indicator voor verontreinigd oppervlaktewater.

Iets bijzonders gezien?

Ziet u langs of in het water bijzondere planten of dieren? Laat het ons weten! Stuur een of meer goede foto's, een beschrijving van de vondst en de vindplaats naar waterpost@waterproef.nl. Onze biologen zijn er blij mee. En wanneer het echt om iets speciaals gaat, laten zij het u per omgaande weten.

Nieuwsbrief?

Wilt u bericht krijgen zodra er een nieuwe waterpost uit is? stuur uw gegevens dan op naar waterpost@waterproef.nl.

Controlebezoek Raad voor Accreditatie goed verlopen

Waterproef is voor monstername, chemisch onderzoek en bacteriologisch onderzoek geaccrediteerd. Jaarlijks wordt door de Raad voor Accreditatie (RvA) getoetst of wordt voldaan aan de internationale norm ISO/IEC 17025.

Een controle blijft spannend

Afgelopen mei was het weer zover, een team van zes vakdeskundigen heeft gedurende het controlebezoek van een dag de medewerkers van Waterproef de hemd van het lijf gevraagd. Dit is altijd weer een spannende aangelegenheid. Want, hoewel alles is vastgelegd en alle procedures goed bekend zijn binnen de organisatie, er is altijd de mogelijkheid iets over het hoofd te hebben gezien.

Weer een positief resultaat

rva

Maar ook dit jaar zijn we weer goed de dag door gekomen. Hoewel er wel wat opmerkingen waren, kan het controlebezoek een succes genoemd worden. De geconstateerde “non conformities” kunnen allen op schriftelijk basis afgehandeld worden. De vakdeskundigen vinden het niet nodig om oplossingen op locatie te controleren. Tegelijkertijd met de normale accreditatie zijn ook de AS2000 en AS3000 erkenningen van de regeling Kwaliteitsborging bij Bodemintermediairs (KWALIBO) gecontroleerd. Ook dit was succesvol.

Een pluim voor Microbiologie

De vakdeskundige Microbiologie van de RvA was aangenaam verrast dat bij de afdeling microbiologie voor de tweede keer geen afwijkingen werden geconstateerd. Een unicum voor hem vertelde hij. Een compliment voor Waterproef en met name voor medewerkster Pearl Wijsman. rva

Nieuwe accreditaties volgen

Naar verwachting wordt binnen enkele maanden de accreditatie van Waterproef uitgebreid met de eerste accreditatie voor de afdeling biologie. Dat betreft dan de bemonstering en het onderzoek van bentische diatomeeën. Op korte termijn wil Waterproef ook voor de rest van het biologisch onderzoek accreditaties binnenhalen. Als dat rond is, kan Waterproef een pakket aan diensten onder accreditatie aanbieden, dat uniek is in Nederland.

 

 

 




Mag ik mij even voorstellen?

Ik ben...

Mijn naam is Nguyen, Mai Thao en ik kom uit Vietnam. Ik ben geÔnteresseerd in het lot van chemische stoffen Nguyen, Mai Thaoin het milieu en de gevolgen ervan voor dat milieu. Ook ben ik geÔnspireerd door het idee van het interdisciplinaire verband tussen biologie en chemie in milieu-analyse. Dit zijn de redenen waarom ik koos voor de studie Milieu Wetenschappen aan de Universiteit van Amsterdam. Na het voltooien van mijn studie, heb ik nu ruim een jaar gewerkt als milieu-onderzoeker bij Waterproef. Mijn huidige project is de toepasbaarheid te onderzoeken van het gebruik van RIKILT yeast Estrogeen bioAssay (REA) voor het screenen van oestrogene activiteit (vrouwelijke hormonen) in het effluent van afvalwaterzuiveringsinstallalaties (RWZIís) en de aanwezigheid ervan in oppervlaktewater.

Leuk werk en aardige collega’s

Ik geniet nu van mijn werk hier, niet alleen vanwege het interessante werk zelf, maar ook vanwege de aardige en behulpzame collega's. De toekomstige projecten waaraan ik ga deelnemen zijn de analyse van bestrijdingsmiddelen in oppervlaktewater en antibiotica in het afvalwater. In het weekend doe ik graag wat aan sport zoals zumba en ik wil ook gaan zwemmen (maar dat moet ik eerst leren, want ik kan nog niet zwemmen). Wat ik ook graag doe,  is gewoon rondhangen met vrienden en tv kijken. Verder hou ik veel van reizen en het ervaren van verschillende culturen.

Wat meer over mijn huidige project

REA is een bioassay om oestrogene activiteit te bepalen met behulp van genetisch gemodificeerde gistcellen, waarin de stimulatie van de humane oestrogeen receptor α (ERα) is gekoppeld aan de productie van een groen fluorescerend eiwit (yEGFPreporter eiwitten). Als de gistcellen worden blootgesteld aan oestrogene stoffen, produceren ze dit groen fluorescerende eiwit, dat kan worden geanalyseerd met behulp van fluorescentie spectrometrie. De test is gevalideerd voor diervoeders en urine van koeien volgens de EU-beschikking 2002/657 en wordt bij het RIKILT (Instituut voor Voedselveiligheid, Wageningen) sinds 2004 gebruikt voor het routine onderzoek. Het doel van deze studie is valideren en onderzoeken van de toepasbaarheid van de REA voor het onderzoeken van oestrogene activiteit in effluent van RWZI’ s en in oppervlaktewater. De detectiegrenzen van de bioassay (< 0,5 ng estradiol equivalenten per liter) zijn voldoende laag voor een toetsing aan de normen voor oppervlaktewater. De reproduceerbaarheid en de selectiviteit van de bioassay blijken goed te zijn. Als laatste proef willen we de uitkomsten van de REA vergelijken met die van de veel gebruikte ER-Calux assay, die duurder is dan de REA. Naar verwachting kan de REA test deze zomer worden uitgevoerd voor onze klanten.

Een mogelijk vervolg op dit onderzoek is het testen of de RIKILT yeast Androgeen bioAssay (RAA), die werkt volgens een vergelijkbaar principe als de REA, gebruikt en gevalideerd kan worden voor de bepaling van androgene activiteit (mannelijke hormonen) in effluent en oppervlaktewater.



Vertaling: Google Translate met correcties van Bram Aalbregtse en Ron van der Oost

 

Colofon

Waterproef redactieraad

Waterproef redactieraad

E-mail ons uw tips of suggesties voor plaatsing in een volgende nieuwsbrief, of neem contact op op telefoonnummer 0299-391700.

  • Robert Sikkes
  • Pearl Wijsman
  • Wil Leurs
  • Rob Visee
  • Nel de Boer
  • Simone Teeken
  • Patricia Konijn
  • Robin Stam
  • Edwin Steur

ICP-MS, wat is dat?

Een van de nieuwste aanwinsten van het team metaalanalyses bij Waterproef is een ICP-MS. Stagiair Miljo Felter en zijn mentor Barendjan Haan leggen ons uit wat voor apparaat het is en wat je ermee kunt .

Wat het is

“ICP-MS staat voor Inductively Coupled Plasma - Mass Spectrometry. Twee aaneengeschakelde technieken, waarmee het mogelijk is om zeer lage concentraties van metalen te meten. Je moet dan denken aan picogrammen (een miljoenste van een miljoenste gram) per liter!! En dit apparaat is niet alleen veel gevoeliger, maar het heeft ook minder last van storingen dan het oude meetapparaat.

Schema van de ICP-MS

Schema

Hoe het ICP deel werkt

Het is best lastig om de werking aan een leek uit te leggen, maar we proberen het: Het te onderzoeken monster wordt voorbewerkt met sterk zuur. Wij gebruiken daarvoor salpeterzuur. En dan komt het ICP-deel van ons apparaat in beeld. Een beetje van dat monster wordt in een vernevelkamer gespoten. Vanuit de vernevelkamer gaat een klein deel door naar een buis met Argon plasma. (Argon is een edelgas, net als Neon. Plasma is, naast vast, vloeibaar en gas, de vierde vorm die een materie kan aannemen) Het Argon wordt in die plasmavorm gebracht door een combinatie van zeer hoge temperaturen en elektrische energiepulsen van een inductiespoel. Plasma bestaat vrijwel uitsluitend uit vrije ionen en elektronen. Door de zeer hoge energetische waarde van het Argon-plasma vallen geïnjecteerde deeltjes geheel uit elkaar en worden onder andere losse, positief geladen metaalionen gevormd.

miljo

Hoe het MS deel werkt

Via een interface (een soort tussenstation) worden de losse deeltjes afgekoeld en naar een vrijwel luchtledige ruimte geleid. Daar gaat de hele deeltjesstroom langs een viertal staven die met een gecombineerd statisch en wisselend elektrisch veld de metaalionen in trilling brengen. Overige deeltjes komen niet tot resonantie en worden nu tegengehouden. De metaalionen worden ruimtelijk gescheiden, op basis van hun massa/ladingverhouding (m/z). Die m/z verhouding wordt in deze fase ook gemeten. Hierna komen de metaalionen via een zeer kleine opening in een soort vangtrechter. De metaalionen botsen hier op een speciale laag en maken daarbij meerdere elektronen vrij, die op hun beurt ook weer botsen. Er ontstaat dus een soort kettingreactie, en die genereert een meetbare puls.

Het resultaat

In een massaspectrum worden de m/z waarden uitgezet tegen de intensiteiten en het resultaat is …….de concentraties van verschillende metalen in het onderzochte monster.

Medewerkers van Waterproef in beeld

peter kunst
Maak kennis met... Bram Aalbrechtse
Naam Bram Aalbregtse
Geboren 1954 in Alkmaar
Woonplaats Volendam
Gezin Getrouwd, dochter van 27 jaar en een zoon van 25 jaar
Hobby's Schaatsen, fietsen en ik speel bugel in het Volendams fanfarecorps
Nevenactiviteiten Diverse hand- en spandiensten bij mijn verenigingen
In dienst Sinds 1-1-2005. Meegekomen vanuit HHNK
Functie Senior analist
Afdeling Laboratorium, organische afdeling
Werkzaamheden

Diverse analyses van organische microverontreinigingen, betrokken bij het implementeren van nieuwe analyses en apparatuur.

Gestart als Analist.
Opleiding HBO-B analytische chemie en diverse cursussen; o.a. milieukunde, milieuchemie, ioniserende straling, gaschromatografie, vloeistofchromatografie en massaspectrometrie
Eerdere werkervaring Twee jaar als analist bij Pento Cosmetics; daarna 14 jaar op het laboratorium van de Dienst Waterhuishouding en Riolering in Amsterdam. Vanaf 1-1-1994 op het laboratorium van USHN/HHNK. Ik heb dus gewerkt bij twee van de drie voorlopers van Waterproef
Leuk aan Waterproef Het werken met interessante technieken en het (indirect) meewerken aan de verbetering van het milieu in de eigen regio
Wens voor Waterproef Dat we in de nabije toekomst het analysepakket en de adviestaak kunnen uitbreiden

 

 

 

 

 

 

Zwemmersjeuk

Ieder jaar weer komen er meldingen binnen van huiduitslag na het zwemmen. Vooral na een paar warme dagen. Zwemmersjeuk komt vrijwel alleen voor op plaatsen waar zowel watervogels als poelslakken zijn. En dat zijn vaak niet te diepe plassen, met stilstaand of zwakstromend water. Omdat die condities ook in veel zwem- en recreatieplassen aanwezig zijn, onderzoekt Waterproef daar gedurende de zomermaanden of er risico op zwemmersjeuk is.

Oorzaak en Gevolg

De uitslag wordt veroorzaakt door cercarieën, een soort larfjes van de wormsoort Trichobilharzia, die bij watervogels voortkomt. Deze worm legt eitjes. Daaruit komen larven die op hun beurt poelslakken besmetten. In de slakken maken de larven nog een stadium door, waarbij een larve wel 100.000 cercarieën kan produceren. Bij warm weer komen die vrij en dan proberen ze weer een nieuwe watervogel te vinden om de levenscyclus opnieuw te beginnen. Soms vergissen zij zich en proberen dan bij een mens door de huid het lichaam binnen te komen. Bij die poging stranden ze altijd in de huid en daarbij ontstaan er wat rode vlekjes. Na één tot twee weken veranderen die vlekjes in rode, jeukende blaasjes. Dat wordt veroorzaakt door de afweerreactie van ons lichaam. De eerste keer merk je bijna niets van een besmetting. Maar volgende besmettingen zullen steeds heftiger reacties oproepen. Hoewel een behandeling niet nodig is, kan een middel tegen jeuk zeer welkom zijn. Na een week zijn alle verschijnselen doorgaans weer voorbij.

Poelslak, foto Wil leurs
Poelslak, met op de voorgrond een waterwants.

Waarschuwingsborden

Wanneer Waterproef een risico voor zwemmersjeuk constateert, wordt onmiddellijk contact opgenomen met de betreffende Waterbeheerders en Provincies. Zonodig laten de Provincies waarschuwingsborden plaatsen.

Gevaarlijk in de tropen.

Een gevaarlijke vorm komt voor in Afrika, het Noordoosten van Zuid-Amerika en het Zuidoosten van AziŽ. Daar gaat het om Bilharzia. De levenscyclus van Bilharzia komt overeen met die van Trichobilharzia. Er is echter ťťn gevaar: De cercarieŽn van Bilharzia kunnen wel bij mensen binnendringen. Vaak merk je verder niets van Bilharzia, maar soms kun je 2 tot 12 weken nadat je geÔnfecteerd bent last krijgen van koorts, gewichtsverlies, buikpijn, bloed in de urine, complete slapte, hoofdpijn, gewrichts- en spierpijn, diarree, misselijkheid en hoesten. Op de lange termijn kan Bilharzia leiden tot veel ernstiger ziekteverschijnselen. Het is met medicijnen in het algemeen wel goed te behandelen.
(Meer informatie over Bilharzia in de tropen: www.vaccinatiesopreis.nl)